Przerwa między seriami: ile odpoczywać na siłowni? Liczby z badań

Zespół GymVox ·

Między seriami ciężkich ćwiczeń wielostawowych, takich jak przysiad, martwy ciąg czy wyciskanie, odpoczywaj 2-3 minuty, a między seriami ćwiczeń izolowanych 1-2 minuty. Jeśli zależy Ci na budowie mięśni, nie schodź poniżej minuty: przerwy dłuższe niż 60 sekund wypadają w badaniach nieco lepiej. Jeśli trenujesz na siłę i masz za sobą pierwszy rok na siłowni, przy najcięższych seriach daj sobie nawet 3-5 minut.

Skąd te liczby, dlaczego krótka przerwa wcale nie buduje mięśni lepiej i co zrobić, gdy na trening masz tylko 45 minut? Po kolei.

Po co w ogóle przerwa

Seria zakończona blisko upadku mięśniowego zużywa szybko dostępne źródła energii w mięśniu i męczy układ nerwowy. Przerwa pozwala to częściowo odbudować. Im jest krótsza, tym mniej powtórzeń zrobisz w kolejnej serii z tym samym ciężarem albo tym bardziej musisz ciężar zmniejszyć.

To sedno całego tematu. Przegląd de Sallesa i współpracowników z 2009 roku objął 35 badań. Przy obciążeniach 50-90% ciężaru maksymalnego przerwy 3-5 minut pozwalały zrobić więcej powtórzeń w kolejnych seriach niż krótsze. Więcej powtórzeń z tym samym ciężarem to więcej pracy wykonanej przez mięsień, a od ilości tej pracy w dużej mierze zależą efekty.

Przerwa a siła

Tu badania są najbardziej zgodne. Grgic i współpracownicy w przeglądzie systematycznym z 2018 roku przeanalizowali 23 badania z udziałem 491 osób. Siła rosła nawet przy przerwach krótszych niż minuta, ale u osób, które już trenowały, największe przyrosty dawały przerwy dłuższe niż 2 minuty. U osób nietrenujących wystarczało 60-120 sekund.

Przegląd de Sallesa pokazuje to samo z drugiej strony: przerwy 3-5 minut wiązały się z większymi przyrostami siły, bo pozwalały trenować z większym ciężarem i robić więcej pracy w każdej sesji.

Przerwa a budowa mięśni

Przez lata powtarzano, że na masę trzeba odpoczywać krótko, 30-60 sekund, bo krótka przerwa mocniej „pompuje” mięsień. Nowsze badania tego nie potwierdzają.

Schoenfeld i współpracownicy w 2016 roku podzielili 21 trenujących mężczyzn na dwie grupy. Obie przez 8 tygodni robiły ten sam plan: trzy treningi całego ciała w tygodniu, po 3 serie 8-12 powtórzeń w 7 ćwiczeniach. Jedna grupa odpoczywała między seriami minutę, druga 3 minuty. Grupa z dłuższą przerwą zyskała więcej siły w przysiadzie i wyciskaniu na ławce, a mięśnie przedniej części uda urosły u niej wyraźnie bardziej.

Grgic i współpracownicy w przeglądzie z 2017 roku, obejmującym 6 badań, uznali, że u osób nietrenujących sprawdzają się zarówno krótkie, jak i dłuższe przerwy, a u trenujących dłuższe mogą dawać przewagę. Najnowsza analiza w tym temacie, metaanaliza Singera i współpracowników z 2024 roku, wskazuje na niewielką przewagę przerw dłuższych niż 60 sekund. Autorzy przypuszczają, że przy krótszych przerwach po prostu spada ilość wykonanej pracy. Przy przerwach dłuższych niż 90 sekund wyraźnej dodatkowej korzyści już nie widać.

Wniosek praktyczny: na masę odpoczywaj tyle, żeby kolejna seria była naprawdę ciężka i nie traciła wielu powtórzeń. Zwykle to 1,5-3 minuty, przy dużych ćwiczeniach raczej dłużej niż krócej.

Ile przerwy między seriami: tabela

Cel i rodzaj ćwiczeniaPrzykładyPrzerwa
Siła, najcięższe serie (1-6 powtórzeń)przysiad, martwy ciąg, wyciskanie sztangi3-5 min
Masa, ćwiczenia wielostawoweprzysiad, wiosłowanie, wyciskanie hantli2-3 min
Masa, ćwiczenia izolowaneuginanie ramion, wznosy bokiem, prostowanie nóg1-2 min
Wytrzymałość mięśniowa (15 i więcej powtórzeń)lekkie serie, obwodyponiżej 90 s
Początkujący, większość ćwiczeńmaszyny, hantle1-2 min

Zakresy 2-3 minut dla ćwiczeń wielostawowych z dużym ciężarem i 1-2 minut dla ćwiczeń pomocniczych podaje stanowisko American College of Sports Medicine (ACSM) z 2009 roku. To samo stanowisko przy treningu wytrzymałości mięśniowej, z lekkim ciężarem i 15 lub więcej powtórzeniami, zaleca przerwy krótsze niż 90 sekund.

Jak poznać, że przerwa była za krótka

Zegarek to tylko punkt wyjścia. Lepszym sygnałem jest to, co dzieje się w kolejnej serii:

  • Tracisz więcej niż 2-3 powtórzenia względem poprzedniej serii przy tym samym ciężarze.
  • Zadyszka nie pozwala Ci skupić się na technice.
  • Musisz zmniejszać ciężar w każdej kolejnej serii.

Wtedy wydłuż przerwę o 30-60 sekund. Jeśli natomiast po minucie czujesz się w pełni gotowy przy uginaniu ramion, nie musisz czekać trzech.

Pamiętaj też, że przerwa ma sens tylko wtedy, gdy serie są naprawdę ciężkie, czyli kończysz je 1-3 powtórzenia przed upadkiem. Więcej o tym, jak liczyć serie robocze i jak blisko upadku je robić, piszemy w poradniku ile serii na partię mięśniową w tygodniu.

Gdy brakuje czasu

Długie przerwy wydłużają trening. Plan z 18 seriami i 3-minutowymi przerwami to około 50 minut samego odpoczynku. Kilka sposobów, żeby skrócić trening bez skracania odpoczynku mięśni:

  • Łącz ćwiczenia w pary na różne partie. Seria wyciskania, minuta przerwy, seria wiosłowania, minuta przerwy i z powrotem. Każdy mięsień odpoczywa ponad 2 minuty, a Ty oszczędzasz czas.
  • Długie przerwy zostaw dużym ćwiczeniom. Przysiadowi daj 3 minuty, ale przy wznosach bokiem minuta zwykle wystarcza.
  • Wykorzystaj przerwę. Przygotuj w niej ciężar do kolejnej serii albo zapisz wynik, ale nie dokładaj ćwiczeń na tę samą partię.

Kiedy przerwa to za mało

Jeśli w przerwie kręci Ci się w głowie, czujesz ból w klatce piersiowej, kołatanie serca albo zadyszka nie mija mimo odpoczynku, przerwij trening i skonsultuj te objawy z lekarzem. Ból stawu albo ścięgna, który wraca przy konkretnym ćwiczeniu, to sprawa dla fizjoterapeuty, a nie dla dłuższej przerwy.

Najczęściej zadawane pytania

Ile przerwy między seriami na masę?

Zwykle 1,5-3 minuty: dłużej przy ćwiczeniach wielostawowych, krócej przy izolowanych. Przerwy dłuższe niż minuta wypadają w badaniach nieco lepiej niż krótsze.

Ile przerwy między seriami na siłę?

Co najmniej 2-3 minuty, a przy najcięższych seriach 3-5 minut. U osób, które już trenują, przerwy dłuższe niż 2 minuty dawały największe przyrosty siły.

Czy krótsza przerwa lepiej buduje mięśnie?

Nie, to popularny mit. Krótka przerwa daje mocniejsze uczucie „pompy”, ale zmniejsza liczbę powtórzeń w kolejnych seriach, a w badaniach dłuższe przerwy wypadały co najmniej tak samo dobrze.

Czy początkujący musi odpoczywać 3 minuty?

Zwykle nie. U osób nietrenujących 60-120 sekund wystarczało do przyrostów siły. Przy dużych ćwiczeniach możesz odpocząć dłużej, jeśli tego potrzebujesz.

Czy trzeba mierzyć przerwę stoperem?

Na początku warto, bo czas między seriami łatwo przeciągnąć albo skrócić bez zauważenia. Potem ważniejsze jest to, czy kolejna seria wychodzi z podobną liczbą powtórzeń.

Ile przerwy między ćwiczeniami?

Przy zmianie ćwiczenia zwykle wystarczy czas na przygotowanie sprzętu i ewentualną serię rozgrzewkową. Jeśli kolejne ćwiczenie angażuje tę samą partię, odpocznij przed nim tyle, co między seriami.

Przerwy bez stopera

Pilnowanie zegarka między seriami i pamiętanie, ile powtórzeń było w poprzedniej, szybko rozprasza. GymVox, nasz trener personalny AI, z którym rozmawiasz głosem, prowadzi Cię przez trening seria po serii, po każdej zapisanej serii odlicza przerwę i zapisuje, co zrobiłeś. Na iPhonie i Androidzie zaczynasz za darmo.

Pobierz GymVox za darmo


Źródła:

  • Grgic J., Schoenfeld B.J., Skrepnik M., Davies T.B., Mikulic P. (2018). Effects of Rest Interval Duration in Resistance Training on Measures of Muscular Strength: A Systematic Review. Sports Medicine, 48(1), 137-151.
  • Grgic J., Lazinica B., Mikulic P., Krieger J.W., Schoenfeld B.J. (2017). The effects of short versus long inter-set rest intervals in resistance training on measures of muscle hypertrophy: A systematic review. European Journal of Sport Science, 17(8), 983-993.
  • Singer A., Wolf M., Generoso L. i in. (2024). Give it a rest: a systematic review with Bayesian meta-analysis on the effect of inter-set rest interval duration on muscle hypertrophy. Frontiers in Sports and Active Living, 6, 1429789.
  • Schoenfeld B.J., Pope Z.K., Benik F.M. i in. (2016). Longer Interset Rest Periods Enhance Muscle Strength and Hypertrophy in Resistance-Trained Men. Journal of Strength and Conditioning Research, 30(7), 1805-1812.
  • de Salles B.F., Simão R., Miranda F. i in. (2009). Rest Interval between Sets in Strength Training. Sports Medicine, 39(9), 765-777.
  • American College of Sports Medicine (2009). Progression Models in Resistance Training for Healthy Adults. Medicine & Science in Sports & Exercise, 41(3), 687-708.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady trenera, lekarza ani fizjoterapeuty.

Pobierz aplikację