Ile serii na partię mięśniową w tygodniu? Co mówią badania

Zespół GymVox ·

Jeśli chodzi o budowę mięśni, badania najczęściej wskazują 10-20 serii na partię mięśniową w tygodniu. Początkującym wystarczy 6-10. Osoby trenujące rok, dwa lata zwykle robią postępy przy 10-15, a zaawansowani potrzebują 15-20. Ważne są jeszcze dwie rzeczy: serie rozkłada się na co najmniej dwa treningi w tygodniu i robi je ciężko, kończąc 1-3 powtórzenia przed momentem, w którym kolejne już nie wchodzi.

Skąd te liczby, jak je liczyć przy ćwiczeniach wielostawowych i co robić, gdy postęp staje? Po kolei.

Które serie się liczą

Objętość treningowa to ilość pracy, którą wykonuje mięsień. W badaniach mierzy się ją najczęściej liczbą serii roboczych na partię w tygodniu. Seria robocza to taka, którą kończysz niedaleko upadku mięśniowego. Rozgrzewkowe serie z pustym gryfem się nie liczą, nawet jeśli było ich sześć.

Dlaczego tygodniowo, a nie na trening? Bo mięsień reaguje na sumę bodźców w czasie. Dwanaście serii upchniętych w jeden trening działa inaczej niż te same dwanaście rozłożone na trzy dni.

Co mówią badania

Najczęściej cytowana metaanaliza w tym temacie to praca Schoenfelda, Ogborna i Kriegera z 2017 roku. Autorzy zebrali 15 badań i porównali przyrost masy mięśniowej przy różnej liczbie serii. Wyszło, że każda dodatkowa seria w tygodniu wiązała się średnio z 0,37% większym przyrostem, a 10 i więcej serii tygodniowo dawało wyraźnie lepsze wyniki niż mniej niż 5.

Więcej znaczy lepiej, ale nie bez końca. Przegląd Baz-Valle i współpracowników z 2022 roku doprecyzował, że u osób trenujących najlepszy stosunek efektów do zmęczenia daje zakres 12-20 serii. Powyżej 20 dodatkowe korzyści są małe i nie pojawiają się u każdego.

Z siłą jest podobnie, tylko zależność jest słabsza. Ralston i współpracownicy (2017) pokazali, że więcej serii poprawia przyrost siły, ale i umiarkowana objętość daje dobre wyniki, zwłaszcza na początku.

Ile serii na Twoim poziomie

PoziomStaż treningowySerie na partię tygodniowo
Początkującydo ok. 6-12 miesięcy6-10
Średnio zaawansowany1-3 lata10-15
Zaawansowanypowyżej 3 lat15-20, czasem więcej

Traktuj tę tabelę jak punkt wyjścia. Ludzie różnią się tym, ile pracy są w stanie zregenerować, a liczy się tu sen, stres, dieta, wiek, a nawet to, czy cały dzień nosisz paczki, czy siedzisz przy biurku.

Na początek zasada praktyczna: startuj od dolnej granicy. Dopóki rosną ciężary albo powtórzenia, nie dokładaj serii. Dokładasz dopiero wtedy, gdy postęp staje na kilka tygodni.

Jak liczyć serie przy ćwiczeniach wielostawowych

Wyciskanie na ławce to przede wszystkim klatka, ale pracuje też triceps i przedni akton barku. Czy trzy serie wyciskania to trzy serie na triceps? Nie do końca.

Najczęściej stosuje się liczenie ułamkowe. Mięsień, który wykonuje główną pracę, dostaje pełną serię, a mięsień pomocniczy pół.

ĆwiczeniePełna seria (1)Pół serii (0,5)
Wyciskanie na ławceklatkatriceps, przedni akton barku
Wiosłowanie, podciąganieplecybiceps, tylny akton barku
Przysiadczworogłowe udapośladki
Martwy ciąg rumuńskidwugłowe uda, pośladkiprostowniki grzbietu
Wyciskanie nad głowębarkitriceps

Stąd prosty wniosek: jeśli robisz dużo wyciskań i wiosłowań, ramiona dostają sporo pracy po drodze i nie potrzebują osobnych dziesięciu serii.

Przykład: 12 serii na klatkę w tygodniu

Trenujesz trzy razy w tygodniu i chcesz zrobić 12 serii na klatkę. Można to rozłożyć tak:

DzieńĆwiczenieSerie
PoniedziałekWyciskanie sztangi na ławce płaskiej4
ŚrodaWyciskanie hantli na ławce skośnej4
PiątekPompki na poręczach albo rozpiętki na wyciągu4

Po cztery serie na trening. Klatka dostaje bodziec trzy razy w tygodniu i żaden trening nie zamienia się w maraton.

Ile serii na jednym treningu

Każda kolejna seria na tę samą partię jest robiona w większym zmęczeniu: z mniejszym ciężarem, często z gorszą techniką, a jej efekt jest coraz mniejszy. Dlatego wielu trenerów trzyma się granicy około 6-10 serii roboczych na partię w jednym treningu.

Celujesz w 16 serii na plecy tygodniowo? Lepiej 8 i 8 w dwóch treningach niż 16 za jednym zamachem.

Jak blisko upadku

Sama liczba serii nic nie znaczy, jeśli serie są za lekkie. Seria zakończona sześć powtórzeń przed upadkiem prawie nie buduje mięśni, nawet jeśli spociłeś się przy niej porządnie.

Przydaje się tu skala RIR (reps in reserve, czyli powtórzenia w zapasie). RIR 0 oznacza, że kolejne powtórzenie już nie wejdzie. RIR 1-2 to jeszcze jedno, dwa w zapasie, RIR 3-4 to trzy, cztery.

Większość serii roboczych dobrze jest robić w okolicy RIR 1-3. Początkujący mogą zostawiać dwa, trzy powtórzenia zapasu, bo u nich technika jest ważniejsza niż wyciśnięcie z siebie ostatniego.

Kiedy dokładać serie, a kiedy odpuścić

Jeśli przez trzy, cztery tygodnie nie rosną ani ciężary, ani powtórzenia, a przy tym dobrze śpisz, regenerujesz się między treningami i nie bolą Cię stawy, dołóż 1-2 serie na partię tygodniowo.

Odwrotnie, gdy ciężary spadają z tygodnia na tydzień, mięśnie bolą jeszcze przed kolejnym treningiem tej samej partii, sen się psuje, a chęci brak. To sygnał, żeby zdjąć kilka serii albo zrobić lżejszy tydzień.

Najczęściej zadawane pytania

Ile serii na partię mięśniową tygodniowo dla początkującego?

6-10 serii roboczych w zupełności wystarczy. U początkujących mięśnie reagują już na niewielki bodziec, więc większa objętość dokłada głównie zmęczenia.

Czy 20 serii na partię to za dużo?

Dla zaawansowanej osoby z dobrą regeneracją 20 serii może być w sam raz. Dla początkującego zwykle za dużo: rośnie ryzyko przemęczenia i bólu stawów, a efekty nie są lepsze niż przy 10.

Czy duże i małe mięśnie potrzebują tylu samo serii?

W praktyce podobnie, z jednym zastrzeżeniem. Biceps, triceps i barki dostają dużo pracy pośredniej z ćwiczeń wielostawowych, więc bezpośrednich serii potrzebują mniej.

Ile serii na trening?

Cały trening ma zwykle 15-25 serii roboczych, z czego na jedną partię przypada najczęściej 6-10.

Czy serie rozgrzewkowe się liczą?

Nie. Liczą się tylko serie robocze, czyli z ciężarem bliskim Twoich możliwości.

Ile serii na redukcji?

Utrzymaj podobną liczbę albo zmniejsz ją o 20-30%, jeśli regeneracja wyraźnie siada. Ciężki trening na deficycie kalorii pomaga zachować mięśnie.

Liczenie bez arkusza

Liczenie serii na każdą partię, z połówkami za ćwiczenia wielostawowe, szybko zniechęca do prowadzenia dziennika. GymVox, nasz trener personalny AI, z którym rozmawiasz głosem, układa plan z liczbą serii dopasowaną do Twojego poziomu, prowadzi Cię przez nie na treningu i zapisuje, co zrobiłeś. Na iPhonie i Androidzie zaczynasz za darmo.

Pobierz GymVox za darmo


Źródła:

  • Schoenfeld B.J., Ogborn D., Krieger J.W. (2017). Dose-response relationship between weekly resistance training volume and increases in muscle mass: A systematic review and meta-analysis. Journal of Sports Sciences, 35(11), 1073-1082.
  • Baz-Valle E., Balsalobre-Fernández C., Alix-Fages C., Santos-Concejero J. (2022). A Systematic Review of The Effects of Different Resistance Training Volumes on Muscle Hypertrophy. Journal of Human Kinetics, 81, 199-210.
  • Ralston G.W., Kilgore L., Wyatt F.B., Baker J.S. (2017). The Effect of Weekly Set Volume on Strength Gain: A Meta-Analysis. Sports Medicine, 47(12), 2585-2601.
  • Schoenfeld B.J., Ogborn D., Krieger J.W. (2016). Effects of Resistance Training Frequency on Measures of Muscle Hypertrophy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Medicine, 46(11), 1689-1697.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady trenera, lekarza ani fizjoterapeuty.

Pobierz aplikację