Ile białka dziennie, żeby budować mięśnie? Liczby z badań

Zespół GymVox ·

Jeśli trenujesz siłowo i chcesz budować albo utrzymać mięśnie, celuj w 1,6-2,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Dla osoby ważącej 75 kg to 120-165 g. Na redukcji, gdy jesz mniej kalorii, potrzeba może być wyższa, nawet do około 2,3-3,1 g/kg u osób trenujących. Białko najlepiej rozłożyć na trzy, cztery posiłki po 20-40 g.

Skąd te liczby, dlaczego zalecenia dla ogółu ludzi są dużo niższe i jak to przełożyć na zwykły dzień jedzenia? Po kolei.

Zalecenia dla wszystkich a zalecenia dla trenujących

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) podaje dla dorosłych 0,83 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Dla osoby ważącej 75 kg to około 62 g. Ta liczba ma jednak inny cel: pokrywa zapotrzebowanie zdrowej osoby, która nie trenuje, i jest liczona z bilansu azotowego, czyli tego, ile białka organizm zużywa na bieżące potrzeby. EFSA sama zaznacza, że danych o masie mięśniowej było za mało, żeby na ich podstawie ustalić normę.

Trening siłowy to inna sytuacja. Mięśnie po treningu się odbudowują i rosną, a do tego potrzebują materiału. Dlatego stanowiska towarzystw zajmujących się żywieniem w sporcie podają wyraźnie wyższe zakresy:

ŹródłoDla kogoBiałko dziennie
EFSAzdrowi dorośli, ogół populacji0,83 g/kg
ACSM, Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canadasportowcy1,2-2,0 g/kg
ISSNwiększość osób ćwiczących1,4-2,0 g/kg
ISSNtrenujący siłowo na deficycie kalorii2,3-3,1 g/kg

Co mówią badania

Najczęściej cytowana praca w tym temacie to metaanaliza Mortona i współpracowników z 2018 roku. Autorzy zebrali 49 badań z udziałem ponad 1800 osób, które trenowały siłowo i dostawały albo nie dostawały dodatkowego białka. Szukali punktu, powyżej którego więcej białka przestaje dawać więcej beztłuszczowej masy ciała. Wyszło około 1,6 g/kg dziennie.

To ważne zastrzeżenie: 1,6 g/kg to średnia dla grupy, a nie sztywny sufit. Część osób skorzysta na więcej. Dlatego Schoenfeld i Aragon w przeglądzie z 2018 roku proponują traktować 1,6 g/kg jako minimum, a górną granicę, 2,2 g/kg, jako bezpieczny zapas dla tych, którzy chcą wycisnąć maksimum.

Druga rzecz z tej samej metaanalizy: efekt jest realny, ale nie spektakularny. Dodatkowe białko dawało przeciętnie około 0,3 kg więcej beztłuszczowej masy ciała, a wszyscy uczestnicy przy tym trenowali siłowo. Bodźcem jest trening, białko pozwala z niego w pełni skorzystać.

Ile białka przy Twojej wadze

Przelicz to na swoją masę ciała. Dolna granica to 1,6 g/kg, górna 2,2 g/kg.

Masa ciałaBiałko dziennie (1,6-2,2 g/kg)Na posiłek, przy 4 posiłkach
55 kg88-121 g22-30 g
65 kg104-143 g26-36 g
75 kg120-165 g30-41 g
85 kg136-187 g34-47 g
95 kg152-209 g38-52 g

Jeśli masz sporą nadwagę, licz od masy, do której zmierzasz, a nie od aktualnej. Inaczej wyjdą liczby, które trudno zjeść i które niewiele dają, bo tkanka tłuszczowa nie potrzebuje białka tak jak mięśnie.

Ile białka na redukcji

Na deficycie kalorii organizm chętniej sięga po mięśnie jako źródło energii. Więcej białka i ciężki trening pomagają je chronić. Stanowisko ISSN z 2017 roku wskazuje, że u osób trenujących siłowo w okresie redukcji 2,3-3,1 g/kg może być potrzebne, żeby utrzymać jak najwięcej masy mięśniowej.

W praktyce: na redukcji trzymaj się raczej górnej granicy z tabeli albo trochę powyżej. Białko ma też tę zaletę, że dobrze syci, co przy mniejszej liczbie kalorii się przydaje.

Ile białka w jednym posiłku

Popularna teza mówi, że organizm „wykorzysta” tylko 20-25 g białka naraz, a reszta przepada. Schoenfeld i Aragon pokazali, że to uproszczenie. Ta granica pochodzi z badań, w których podawano szybko trawione białko bez żadnego innego jedzenia. Przy większej porcji część aminokwasów rzeczywiście jest spalana, ale nie cała nadwyżka, część idzie na budowę tkanek.

Rozsądny cel według tych autorów to około 0,4 g/kg na posiłek w co najmniej czterech posiłkach. Stanowiska ISSN podają podobnie: 20-40 g wysokiej jakości białka co 3-4 godziny.

Przykład dla osoby ważącej 75 kg, która celuje w 130 g dziennie:

PosiłekBiałko
Śniadanie30 g
Obiad35 g
Posiłek po treningu30 g
Kolacja35 g

Nie musisz trafiać co do grama. Ważniejsze, żeby suma z całego dnia się zgadzała, a białko nie było upchnięte w jeden wieczorny posiłek.

Skąd brać białko

Najprościej oprzeć każdy posiłek na jednym źródle białka: chude mięso, ryby, jaja, nabiał (skyr, jogurt grecki, twaróg, ser), rośliny strączkowe, tofu i tempeh. Ile białka jest w konkretnym produkcie, sprawdzisz na etykiecie, w tabeli wartości odżywczych podanej na 100 g.

Odżywka białkowa to po prostu wygodne jedzenie. Przydaje się, gdy nie dobijasz do celu zwykłymi posiłkami, ale nie jest konieczna. Zwykłe jedzenie działa tak samo dobrze.

Pamiętaj też, że białko robi swoje tylko razem z treningiem, który daje mięśniom powód do wzrostu. O tym, ile pracy potrzeba, piszemy w poradniku ile serii na partię mięśniową w tygodniu.

Czy dużo białka szkodzi nerkom

U zdrowych osób badania tego nie potwierdzają. Metaanaliza Devries i współpracowników z 2018 roku zebrała 28 badań, w których porównywano dietę wysokobiałkową (co najmniej 1,5 g/kg albo 100 g dziennie) z niższą podażą. Nie znaleziono niekorzystnego wpływu na pracę nerek. Badania trwały jednak stosunkowo krótko.

Jeśli masz chorobę nerek, cukrzycę albo inne przewlekłe schorzenie, jesteś w ciąży lub karmisz piersią, ilość białka ustal z lekarzem lub dietetykiem. Ten poradnik dotyczy zdrowych dorosłych.

Najczęściej zadawane pytania

Ile białka dziennie na masę?

Celuj w 1,6-2,2 g na kilogram masy ciała. Dla osoby ważącej 75 kg to 120-165 g dziennie, rozłożone na trzy, cztery posiłki.

Ile białka dziennie dla kobiety, która trenuje?

Zakres na kilogram masy ciała jest ten sam: 1,6-2,2 g/kg. Przy masie 60 kg to około 96-132 g dziennie.

Ile białka na redukcji?

Więcej niż na masie. U osób trenujących siłowo stanowisko ISSN wskazuje, że na deficycie kalorii może być potrzebne 2,3-3,1 g/kg, żeby chronić mięśnie.

Czy organizm przyswoi więcej niż 30 g białka w jednym posiłku?

Tak. Granica 20-25 g pochodzi z badań z samym szybko trawionym białkiem. Większa porcja nie przepada w całości, ale rozłożenie białka na kilka posiłków i tak jest dobrym pomysłem.

Czy muszę pić odżywkę białkową?

Nie. Odżywka to wygodny sposób na dobicie do dziennego celu, ale zwykłe jedzenie bogate w białko działa tak samo.

Czy białko przed snem ma sens?

Może pomóc. Stanowisko ISSN podaje, że 30-40 g kazeiny (białka obecnego np. w twarogu) przed snem zwiększa syntezę białek mięśniowych w nocy. To jednak dodatek, najważniejsza jest suma białka z całego dnia.

Liczenie bez kalkulatora

Przeliczanie białka na kilogram, rozkładanie go na posiłki i sumowanie etykiet szybko się nudzi. GymVox, nasz trener personalny AI, z którym rozmawiasz głosem, wylicza cele żywieniowe pod Twoją masę ciała i cel, pomaga zapisywać posiłki i łączy to z planem treningowym. Na iPhonie i Androidzie zaczynasz za darmo.

Pobierz GymVox za darmo


Źródła:

  • Jäger R., Kerksick C.M., Campbell B.I. i in. (2017). International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 20.
  • Morton R.W., Murphy K.T., McKellar S.R. i in. (2018). A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine, 52(6), 376-384.
  • Schoenfeld B.J., Aragon A.A. (2018). How much protein can the body use in a single meal for muscle-building? Implications for daily protein distribution. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 15, 10.
  • Kerksick C.M., Arent S., Schoenfeld B.J. i in. (2017). International society of sports nutrition position stand: nutrient timing. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 33.
  • Thomas D.T., Erdman K.A., Burke L.M. (2016). American College of Sports Medicine Joint Position Statement. Nutrition and Athletic Performance. Medicine & Science in Sports & Exercise, 48(3), 543-568.
  • EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (2012). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for protein. EFSA Journal, 10(2), 2557.
  • Devries M.C., Sithamparapillai A., Brimble K.S. i in. (2018). Changes in Kidney Function Do Not Differ between Healthy Adults Consuming Higher- Compared with Lower- or Normal-Protein Diets: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Journal of Nutrition, 148(11), 1760-1775.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka.

Pobierz aplikację